Ev Sahibi Olunca Hangi Giderler Bitmez?

Kredi borcu bitti. Tapu sizde. O ay ilk kez kira ya da taksit ödemeyeceksiniz.

İnsanın zihni bu noktada konut giderini sıfırlamaya çok yatkın. Oysa ev sahibi olmak, barınma giderinin bitmesi değil biçim değiştirmesidir. Bazı ödemeler her ay görünür, bazıları ise iki yılda bir kapıyı çalar. İkincileri hesaba katmayınca “kirasız” görünen ev bütçeyi beklenmedik zamanda zorlayabilir.

Aidat, en kolay görülen giderdir. Fakat sabit kalacağı varsayılırsa hesap kısa sürede eskir. Personel ücreti, ortak alan elektriği, asansör bakımı, güvenlik, havuz ve site hizmetleri aidatı değiştirebilir. Bina yaşlandıkça olağan aidatın yanında özel gider kararları da çıkabilir.

Bir ay 2.000 TL aidat ödemekle yıllık gideri 24.000 TL kabul etmek başlangıç için işe yarar. Yine de yönetim planındaki büyük bakım kararlarını ayrıca kontrol etmek gerekir. Çatı, dış cephe veya asansör yenilemesi aylık aidatın içinde olmayabilir.

Kendi eviniz için bütün düzenli kalemleri aylık ev gideri hesaplama aracında aynı ekranda toplayabilirsiniz.

Musluk contasını değiştirmek bakım gideridir. Kombiyi yenilemek, mutfağı onarmak veya çatıyı yaptırmak ise daha seyrek fakat daha büyük bir yenileme gideridir. İkisini aynı başlıkta tutmak, büyük masrafın yaklaşmasını görünmez kılar.

Pratik yöntem, iki ayrı zarf oluşturmaktır:

• Yıllık bakım payı: servis, küçük tamir, boya rötuşu, tesisat ve benzeri işler.
• Uzun vadeli yenileme payı: kombi, beyaz eşya, pencere, çatı veya kapsamlı tadilat.

Örneğin önümüzdeki beş yılda toplam 180.000 TL yenileme çıkabileceğini düşünüyorsanız bugünkü değerlerle ayda 3.000 TL karşılık ayırmanız gerekir. Gerçekte fiyatlar değişeceği için bu tutar altı ayda bir gözden geçirilmelidir. Ama hiç karşılık ayırmamaktan çok daha gerçekçi bir bütçe kurar.

Konutla bağlantılı bazı ödemeler yılda bir kez gelir. Emlak vergisi, zorunlu deprem sigortası ve isteğe bağlı konut sigortası bunların başında bulunur. Tutarlar konutun özelliklerine, belediye değerine, poliçe kapsamına ve dönemin düzenlemelerine göre değişir. Bu nedenle geçen yılın rakamını gelecek yılın kesin gideri gibi kullanmayın.

Yıllık toplamı on ikiye bölüp her ay bütçede biriktirmek, ödeme ayındaki sıçramayı yumuşatır. Yılda 24.000 TL tutan sigorta ve vergi grubunu yalnızca ödeme geldiğinde düşünmek yerine ayda 2.000 TL konut karşılığı olarak görmek daha doğru olur.

Resmî mülkiyet tablosu da ev sahibi olmanın masrafsızlık anlamına gelmediğini hatırlatıyor. TÜİK’in 2025 Yoksulluk ve Yaşam Koşulları sonuçlarında hanelerin yüzde 84,7’si konut masraflarının biraz ya da çok yük getirdiğini belirtti. Bu oran sadece kiracılardan oluşmuyor.

En sık gördüğümüz karşılaştırma şu:

Bu hesap peşinatın başka yerde sağlayabileceği getiriyi, kredi masraflarını, alım giderlerini ve ev sahipliği sürdükçe devam edecek harcamaları dışarıda bırakır. Kiracının da taşınma, depozito ve kira artışı riski vardır. Ama iki seçeneği adil karşılaştırmak için her iki tarafın bütün maliyetleri aynı zaman aralığında yazılmalıdır.

Kiracı mı, ev sahibi mi? aracı bu iki senaryoyu yan yana görmenize yardımcı olur. Satın alma günündeki tek seferlik kalemleri ayrıca ev alırken toplam masraf aracında hesaplayabilirsiniz.

Kâğıda beş satır yazın:

1. Aidat ve ortak alan ödemeleri
2. Elektrik, su, doğalgaz ve internet gibi kullanım giderleri
3. Yıllık vergi ve sigortaların aylık karşılığı
4. Küçük bakım için aylık pay
5. Büyük yenilemeler için aylık pay

Kredi devam ediyorsa taksidi altıncı satıra ekleyin. Ortaya çıkan rakam “bu evin bana bir ayda kaça mal olduğu” sorusuna, yalnızca taksite bakmaktan daha dürüst bir yanıt verir.

Örnek bir evde aidat 2.500 TL, kullanım giderleri 4.500 TL, yıllık ödemelerin aylık payı 1.500 TL, bakım ve yenileme karşılığı 3.500 TL olsun. Kredi olmasa bile aylık konut maliyeti 12.000 TL’dir. Bu bir piyasa ortalaması değil, hesabın nasıl kurulacağını gösteren senaryodur.

Ev sahibi olmanın büyük avantajlarından biri kira sözleşmesine bağlı olmadan uzun vadeli barınma güveni sağlamasıdır. Bunun değeri yalnızca hesap makinesiyle ölçülmez. Fakat güven duygusu, giderleri yok saymak için gerekçe değildir.

En sağlıklı yaklaşım, seyrek gelen ödemeleri aylık bütçeye küçük parçalar hâlinde dağıtmaktır. Böylece kombi bozulduğunda bu olay bütçeyi yıkan bir sürpriz değil, karşılığı önceden ayrılmış bir ev gideri olur.