Serbest Meslek Makbuzunda Brüt ve Net Nasıl Hesaplanır?

“Bu iş için 25.000 TL'ye anlaştık” cümlesi makbuz düzenlemek için yeterli değildir. Tutarın KDV dahil olup olmadığı ve müşterinin stopaj sorumluluğu bulunup bulunmadığı açıklanmadıysa, taraflar ödeme gününde farklı rakamlar bekleyebilir.

Makbuzdaki brüt hizmet bedeli, hesaplanan KDV, kesilen stopaj ve banka hesabına gelen tahsilat aynı kavram değildir. Önce müşteri türünü ve fiyatın hangi vergi varsayımıyla konuşulduğunu netleştirmek gerekir.

Standart bir serbest meslek makbuzunda şu kalemlerle karşılaşabilirsiniz:

• Brüt serbest meslek ücreti
• Hesaplanan KDV
• Gelir vergisi stopajı
• Varsa KDV tevkifatı
• Net tahsil edilecek tutar

Brüt ücret, verilen hizmetin KDV hariç ana bedelidir. KDV bu bedelin üzerine eklenir. Stopaj ise ödeme yapan müşteri stopaj sorumlusuysa brüt bedel üzerinden hesaplanıp tahsilattan düşülür. Müşteri kesilen stopajı sizin adınıza vergi dairesine öder.

Kendi oranlarınızla sonucu görmek için serbest meslek makbuzu hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

25.000 TL brüt hizmet bedeli, yüzde 20 KDV ve yüzde 20 gelir vergisi stopajı varsayalım:

• Brüt hizmet bedeli: 25.000 TL
• Hesaplanan KDV: 5.000 TL
• Brüt artı KDV: 30.000 TL
• Gelir vergisi stopajı: 5.000 TL
• Müşteriden tahsil edilen tutar: 25.000 TL

KDV ile stopaj aynı oranda olduğu için banka hesabına brüt hizmet bedeli kadar para geçmesi dikkat çekebilir. Fakat bu, verginin olmadığı anlamına gelmez. Hesaplanan KDV'nin beyanı ve indirilecek KDV ilişkisi ayrı, müşterinin sizin adınıza ödediği stopajın yıllık vergi hesabındaki mahsubu ayrıdır.

Kalemlerin görsel karşılaştırmasını serbest meslek makbuzu araştırmasında görebilirsiniz.

Hayır. Stopaj yapmakla yükümlü kişi ve kurumlar mevzuatta belirlenmiştir. Bir şirket, kamu kurumu veya stopaj sorumluluğu bulunan başka bir müşteriyle çalışmak ile nihai tüketiciye hizmet vermek aynı sonucu doğurmayabilir.

Bu nedenle “Her makbuzda yüzde 20 stopaj vardır” şeklinde genel bir kural kullanmak yanlıştır. Müşterinin hukuki durumu, hizmetin niteliği ve varsa özel istisna belirlenmelidir. Telif niteliğindeki bazı işler için farklı stopaj oranı gündeme gelebilir.

Müşteriden KDV olarak tahsil edilen tutar, serbestçe harcanabilecek kişisel kazanç gibi düşünülmemelidir. Beyan döneminde hesaplanan KDV'den faaliyete ilişkin indirilecek KDV düşülür ve kalan tutar vergi dairesine ödenebilir.

Bu nedenle tahsilat hesabına para geldiği gün KDV payını ayrı izlemek sağlıklı bir nakit yönetimi alışkanlığıdır. Gelir ve vergi rezervini aynı hesapta tutmak, ödeme zamanı geldiğinde nakit açığına yol açabilir. Aylık tahsilat, gider ve vergi payını birlikte planlamak için freelancer vergi ve nakit planı aracından yararlanabilirsiniz.

Tek doğru yöntem yoktur, fakat teklif açık olmalıdır. “25.000 TL artı KDV” ifadesi ile “KDV dahil 25.000 TL” aynı değildir. Stopaj uygulanacaksa müşteriden tahsil edilecek tutarın ayrıca yazılması anlaşmazlığı azaltır.

Teklifinizde şu dört bilgiyi açıkça belirtin:

1. Hizmetin KDV hariç brüt bedeli
2. Uygulanacak KDV oranı
3. Stopaj uygulanıp uygulanmayacağı
4. Müşterinin ödeyeceği nihai tutar

Banka hesabına geçen tutardan mesleki giderler, Bağ-Kur primi, KDV yükümlülüğü ve dönem sonunda oluşabilecek gelir vergisi ayrıldıktan sonra gerçek kullanılabilir kazanç ortaya çıkar. Bu nedenle yalnızca makbuzun “tahsilat” satırına bakarak aylık kazancı değerlendirmek yanıltıcıdır.

Serbest çalışma fiyatı belirlerken yıllık izin, hastalık günü, ekipman yenileme ve tahsilat gecikmesi gibi ücretli çalışanda işverenin üstlendiği maliyetleri de hesaba katın. Saatlik hedefinizi gerçek saatlik kazanç aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Resmî kaynaklar: GİB E-SMM hesaplama ekranı ve GİB serbest meslek tevkifatı açıklaması

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Müşteri ve hizmet türüne göre oranlar değişebileceği için kesin belge düzenini mali müşavirinizle doğrulayın.