Kendi Kişisel Enflasyonunu Nasıl Hesaplarsın?

"Enflasyon yüzde 32 diyorlar ama benim harcamalarım çok daha fazla arttı."

Bu cümleyi kurdun mu hiç? Kuruyorsan, muhtemelen haklısın. Ve bu bir çelişki değil.

Çünkü resmî enflasyon (TÜFE) bir ortalama. Senin sepetin o ortalamadan farklıysa, senin yaşadığın enflasyon da farklı olur.

TÜİK, TÜFE’yi hesaplarken geniş bir "tüketim sepeti" kullanır: gıda, konut, ulaşım, giyim, sağlık, eğitim... Her kalemin bir ağırlığı var ve bu ağırlıklar Türkiye genelinin ortalama harcamasını yansıtır.

Ama sen ortalama değilsin. Örnekle:

• Kiran yeni mi arttı? Konut senin sepetinde ortalamadan büyük bir yer tutuyordur; senin enflasyonun yüksektir.
• Araban yok mu? Akaryakıt ve araç bakımı zamları seni ortalama kadar etkilemez.
• Çocuğun özel okulda mı? Eğitim gideri senin için çok daha ağırdır.

Yani aynı ülkede, aynı ay, iki kişinin kişisel enflasyonu bambaşka olabilir. TÜFE bir zemin çizgisi verir; senin gerçekliğin ondan sapabilir.

Zor değil. Dört adım.

1. Kendi sepetini çıkar. Son bir yılın harcamalarına bak (banka ekstresi işini görür). Hangi kaleme ne kadar harcıyorsun? Kira, market, ulaşım, faturalar, eğlence... Her birinin toplam içindeki payını bul.

2. Kalem kalem fiyat değişimini not et. Geçen yıl kiran 15.000 TL’ydi, şimdi 22.000 TL mi? Bu kalemde yüzde 47 artış var. Marketin, faturan, ulaşımın için de aynısını yap.

3. Ağırlıklı ortalamayı al. Her kalemin artışını, o kalemin sepetteki payıyla çarp, topla. Çıkan sayı, senin kişisel enflasyonun.

4. TÜFE ile karşılaştır. Kendi rakamın resmî TÜFE’nin üzerindeyse, hayat sana ortalamadan daha pahalı geliyor demektir. Bu his artık soyut değil, sayısal.

Çünkü maaşının, birikiminin, yatırımının gerçek durumunu ancak kendi enflasyonunla ölçebilirsin.

Diyelim maaşına yüzde 30 zam geldi, resmî enflasyon yüzde 30. "Başa baş" diye düşünürsün. Ama senin kişisel enflasyonun yüzde 45 ise, aslında reel olarak geriledin. Maaşının gerçek durumunu Maaşım Eridi mi? aracıyla, geçmiş bir tutarın bugünkü karşılığını da enflasyon hesaplama ile görebilirsin.

Reel ücretin yıllar içinde nasıl değiştiğini merak ediyorsan, reel asgari ücret araştırması genel tablonun nasıl inişli çıkışlı olduğunu gösteriyor. Ama unutma: o da bir ortalama; seninki farklı olabilir.

Kişisel enflasyon takibi, "resmî rakam yanlış" demek değil. TÜFE geniş bir ortalamayı doğru ölçer; sen o ortalamada değilsin, o kadar. İkisi de doğru olabilir.

Amaç, kendi gerçekliğini görmek. Maaşını ve birikimini resmî bir rakama göre değil, senin sepetine göre değerlendirmek. Çünkü ay sonu hesabını ödeyen sen, TÜFE değil.