Brüt Maaş ile Net Maaş Arasındaki Fark Nedir?

Bir iş teklifinde "aylık 50.000 TL" yazıyorsa, daha görüşme bitmeden iki şeyi netleştir: bu rakam brüt mü net mi, ve yıl boyunca sabit kalacağı söz veriliyor mu? Çünkü brüt sabit kalsa bile, kümülatif vergi matrahı arttıkça bazı aylarda eline geçen para değişebiliyor.

Kısaca: brüt ücret, kesintilerden önceki kazanç. Net ücret, prim ve vergi payların düşüldükten sonra eline geçen. İşveren maliyeti ise bambaşka, üçüncü bir rakam.

Standart bir bordroda başlıca şu kalemler var:

• Çalışan payı SGK primi
• Çalışan payı işsizlik sigortası primi
• Gelir vergisi
• Damga vergisi
• Varsa kişisel kesintiler

SGK'nın güncel tablosunda, genel kapsamdaki çalışan payı uzun vadeli sigorta için yüzde 9, genel sağlık sigortası için yüzde 5, işsizlik için yüzde 1; toplam yüzde 15. Teşvikler ve çalışan statüsü işveren maliyetini ya da özel hesapları değiştirebilir.

Kendi ücretin için net brüt maaş hesaplama aracını kullan, prim matrahını ayrı görmek istersen SGK prim hesaplama aracına bak.

Gelir vergisi, ücretin vergi matrahı üzerinden ve kümülatif hesaplanır. Yıl boyunca toplam matrah bir üst dilime geçtiğinde, aynı brüt ücretin neti düşebilir. Asgari ücretin gelir ve damga vergisi istisnası da bordroya dahil edilir.

Yani "ocakta aldığım net, aralıkta da aynıdır" varsayımı brütle anlaşan çalışanlarda her zaman geçerli değil. Dilim etkisini ayrı görmek için gelir vergisi hesaplama aracına bak.

Gelir İdaresi Başkanlığının 2026 tablosunda aylık brüt asgari ücret 33.030 TL. Çalışan SGK primi yüzde 14 üzerinden 4.624,20 TL, işsizlik primi yüzde 1 üzerinden 330,30 TL. Gelir ve damga vergisi istisnalarından sonra net asgari ücret 28.075,50 TL.

Bu örnek her maaşa doğrudan uygulanmaz. Daha yüksek ücrette vergi matrahı, yıl içindeki kümülatif kazanç ve diğer bordro kalemleri sonucu değiştirir.

Net ücret anlaşmasında genelde ay boyunca eline geçecek rakama odaklanırsın; vergi dilimi değişiminin maliyetini işveren üstlenebilir. Brüt anlaşmada ise yasal kesintilerdeki ve kümülatif dilimdeki değişim doğrudan senin netine yansır.

İş teklifini kıyaslarken şunları yazılı iste:

1. Ücret brüt mü net mi?
2. Prim ve ikramiye hangi tutar üzerinden hesaplanıyor?
3. Yan haklar bordroya nasıl yansıyor?
4. Yıl içinde tahmini net ödeme nasıl değişiyor?
5. Teklif 12 maaş mı, yoksa farklı bir yıllık paket mi?

İşverenin maliyeti brüt maaştan ibaret değil. Üstüne işveren SGK ve işsizlik primi payları biner; uygulanabilen teşvikler bu tutarı değiştirir. Bu yüzden işveren maliyeti, brüt maaş ve net maaş üç ayrı rakam.

Bordronu kontrol ederken sadece hesabına yatan paraya bakma. Prime esas kazanç, vergi matrahı, kümülatif matrah ve istisna satırlarını da incele. Açıklayamadığın bir fark varsa insan kaynaklarından ya da mali müşavirden dökümü iste.

Resmî kaynaklar: SGK prim oranları, GİB ücret geliri rehberi, GİB 2026 asgari ücret kesintileri

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; özel bordro hesabında çalışma statüsü ve güncel mevzuat esas alınmalıdır.