Akdi Faiz Nedir? Gecikme Faizinden Farkı Ne?

Kredi kartı ekstresinde “akdi faiz” gördüğünüzde ilk tepki genellikle şu oluyor: “Asgari tutarı ödedim, bu faiz neden geldi?” Cevap, asgari ödeme ile dönem borcunun tamamını ödeme arasındaki farkta saklı.

Akdi faiz, sözleşmeye göre borcun ödenmeden sonraki döneme taşınan kısmına uygulanan faizdir. Gecikme faizi ise ödenmesi gereken asgari tutarın son ödeme tarihine kadar karşılanmaması halinde gündeme gelir. İkisi aynı şey değildir ve hangi ödemenin ne zaman yapıldığı sonucu doğrudan değiştirir.

Bir ekstrede dönem borcunuz 40.000 TL, asgari ödeme tutarınız 16.000 TL olsun. Son ödeme tarihinde 16.000 TL öderseniz asgari ödeme yükümlülüğünü yerine getirmiş olursunuz. Fakat kalan 24.000 TL bir sonraki döneme taşınır. Banka bu taşınan borca, hesaplama günleri ve kart sözleşmesi çerçevesinde akdi faiz uygular.

Dolayısıyla “asgariyi ödedim, faiz gelmez” düşüncesi doğru değildir. Asgari ödeme gecikmeye düşmenizi önleyebilir; dönem borcunun tamamını kapatmadığınız için finansman maliyetini ortadan kaldırmaz.

Kendi ekstrenizde yaklaşık etkiyi görmek için kredi kartı faiz hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Gecikme faizi, son ödeme tarihine kadar asgari ödeme tutarının tamamı karşılanmadığında devreye girer. Örneğin asgari tutar 16.000 TL iken 10.000 TL ödeme yapılırsa, eksik kalan yükümlülük gecikme sonuçları doğurabilir.

Burada önemli ayrıntı şudur: Bir kısmı akdi faize, ödenmeyen asgari kısım ise gecikme faizine konu olabilir. Kesin dağılım; ödeme tarihi, hesap kesim tarihi, gün sayısı, yeni işlemler ve bankanın sözleşmesine göre yapılır. Bu nedenle kaba bir aylık oranı tüm borçla çarpmak, gerçek ekstreyi her zaman vermez.

TCMB’nin resmî tablosunda oranlar dönem borcu bandına göre açıklanıyor. Temmuz 2026 için TL cinsi bireysel kredi kartı alışveriş borçlarında aylık azami akdi ve gecikme oranları şöyle:

Bu oranlar tavan niteliğindedir. Banka daha düşük oran uygulayabilir, daha yüksek oran uygulayamaz. Nakit avans ve kredili mevduat hesabı için ayrı satır bulunduğunu da unutmayın.

Borç tutarı değiştiğinde hangi faiz bandına geçildiğini kredi kartı faiz bantları araştırmasında yan yana görebilirsiniz.

Dönem borcunun 40.000 TL, ödemenin 16.000 TL ve taşınan ana paranın 24.000 TL olduğunu varsayalım. Yalnızca fikir vermesi için 24.000 TL’yi aylık yüzde 3,75 ile çarparsak 900 TL çıplak faiz elde ederiz.

Bu, ekstrede kesin olarak 900 TL göreceğiniz anlamına gelmez. Vergiler, faiz işletilen gün sayısı, alışveriş tarihleri ve hesap hareketleri sonucu değiştirir. Fakat borcun yalnızca asgarisini ödemenin neden maliyetsiz olmadığını gösterir.

Asgari ödersem ne olur? aracı, borcun aylar içinde nasıl küçüldüğünü ve toplam faiz yükünün nasıl büyüyebildiğini görmenize yardım eder.

Önce dönem borcu, asgari ödeme tutarı ve son ödeme tarihini ayırın. Ardından bir önceki dönemden devreden borç, dönem içinde yapılan ödeme, akdi faiz, gecikme faizi ve vergi satırlarını kontrol edin.

Şüpheli bir fark görürseniz şu üç bilgiyi yan yana koyun:

1. Önceki ekstrenin son ödeme tarihi ve asgari tutarı
2. Ödemenin hesaba geçtiği tarih ve tutar
3. Yeni ekstrenin faiz hesaplama dönemi

Karttan karta değişebilen kampanya, taksit ve erteleme işlemleri de ayrı koşullara sahip olabilir. Bankanın size gönderdiği sözleşme ve ekstre açıklaması bu nedenle önemlidir.

En net yol, dönem borcunun tamamını son ödeme tarihine kadar ödemektir. Bu mümkün değilse yalnızca asgari tutarı otomatik ölçü kabul etmek yerine, bütçenin elverdiği en yüksek tutarı ödemek borcun daha hızlı azalmasını sağlar.

Yeni harcamaları sürdürürken eski borcu kapatmaya çalışmak ise hesabı zorlaştırır. Kart bakiyesini büyütmemek, ödeme planını gerçekçi bir aylık tutara bağlamak ve farklı borçları faiz oranına göre sıralamak daha görünür bir yol haritası sunar.

Asgari tutarın tamamı süresinde ödenmişse ödenmeyen asgari tutardan doğan gecikme durumu oluşmaz. Ancak kalan dönem borcuna akdi faiz uygulanabilir.

Oranlar çoğunlukla aylık ilan edilse de ekstre hesabı işlem ve ödeme tarihleri arasındaki günlere göre yapılır. Bu nedenle tek bir aylık çarpma yalnızca yaklaşık sonuç verir.

Evet. TCMB tablosu azami oranları gösterir. Bankanın uyguladığı oranı kart sözleşmesi ve ekstrenizde görebilirsiniz.

Uygulanacak dönem ve bildirim koşulları bankanın sözleşmesine bağlıdır. Güncel oranı yalnızca eski bir ekrandan değil, ekstre ve bankanın resmî duyurusundan kontrol edin.

Akdi faiz, “ceza” kelimesiyle açıklanacak bir sürpriz değil; taşınan borcun finansman maliyetidir. Gecikme faizi ise asgari yükümlülüğün zamanında yerine getirilmemesiyle ilgilidir. İki kavramı ayırdığınızda ekstrenizi okumak ve borcu azaltacak doğru ödemeyi seçmek kolaylaşır.