Komisyon Kârdan mı Satış Fiyatından mı Hesaplanır?

Bir ürünü 600 TL’ye alıp 1.000 TL’ye sattınız. Kâğıt üzerinde 400 TL kazanmış görünüyorsunuz. Pazaryeri yüzde 15 komisyon kestiğinde ise hesabınıza 850 TL yatıyor. Kargonun, ödeme hizmetinin ve kampanya katkısının da düşmesiyle beklediğiniz kârın yarısı ortadan kaybolabiliyor.

Karışıklığın temel nedeni şu: Komisyon çoğu sözleşmede sizin kârınızdan değil, tanımlanmış satış bedeli üzerinden hesaplanır. İşletmenin ürünü kaça aldığı platformun komisyon hesabını doğrudan değiştirmez. 600 TL maliyetle de 800 TL maliyetle de satsanız, komisyon matrahı sözleşmede yazan satış tutarıysa kesinti aynı kalır.

Müşterinin ödediği ve sözleşmede komisyona esas kabul edilen tutar 1.000 TL, oran yüzde 15 olsun:

Komisyon = 1.000 TL x 0,15 = 150 TL

Satıcının ürün maliyeti bu formülün içinde yer almaz. Maliyet daha sonra gerçek kâr hesabında düşülür. Komisyon hesaplama aracında tutar ve oranı girerek kesintiyi saniyeler içinde görebilirsiniz.

Fakat gerçek hayatta tek kesinti komisyon değildir. Aynı satış için örnek tabloyu tamamlayalım:

İlk bakıştaki 400 TL fark, diğer giderlerle 205 TL’ye indi. Bu örnek muhasebe kârı değildir; tek siparişin katkısını anlamak için sadeleştirilmiş bir işletme hesabıdır. Vergiler, iadeler, reklam ve sabit giderler eklendiğinde sonuç yeniden değişir.

Bunun tek bir cevabı yoktur. Komisyona esas tutar, platformun veya ödeme kuruluşunun sözleşmesinde tanımlanır. Bazı sözleşmeler müşteri tarafından ödenen KDV dahil satış bedelini esas alır. Bazılarında belirli indirimler, kuponlar, kargo bedeli veya hizmet kalemleri farklı değerlendirilir.

Ayrıca “komisyonun KDV’si” ile “satılan ürünün KDV’si” aynı satır değildir. Platformun size sunduğu aracılık hizmetinin faturası ayrı, müşteriye yaptığınız satışın vergisel kaydı ayrıdır. Birini diğerinden düşerek kafadan net oran üretmek muhasebe hatasına yol açabilir.

Bu nedenle satıcı panelinden aylık toplama bakmadan önce tek bir siparişin ayrıntısını indirin. Şunları ayrı sütunlarda tutun:

1. Liste fiyatı
2. Müşterinin ödediği tutar
3. Satıcının karşıladığı indirim
4. Platformun karşıladığı indirim
5. Komisyona esas bedel
6. Komisyon ve buna ait vergi
7. Kargo, reklam ve diğer hizmet bedelleri

Ticaret Bakanlığının E-Ticaret Akademisi de pazaryeri komisyonlarının kategoriye göre belirlendiğini ve satıcı sözleşmesinin önemini vurguluyor. Genel işleyişi E-Ticaret Akademisi pazaryerinde mağaza açma sayfasında görebilirsiniz.

Ürünün liste fiyatı 1.000 TL iken müşteri 900 TL ödemiş olsun. İndirimin tamamını satıcı karşılıyorsa komisyonun 900 TL üzerinden mi, 1.000 TL üzerinden mi hesaplanacağı sözleşme ve kampanya koşuluna bağlıdır. Platform indirimin bir bölümünü üstlendiyse matrah yeniden farklılaşabilir.

Bu ayrıntı özellikle yoğun kampanya dönemlerinde önemlidir. “Satış adedi arttı” diye sevindiğiniz ayda sipariş başına kalan tutar düşebilir. Her kampanyayı yalnız ciroyla değil, kampanya sonrası katkı payıyla ölçün.

Yemek siparişi pazar yerleri için yayımlanan 2026 tarihli düzenlemede, restorandan alınan bedellerin hizmet kalemleri bazında satıcı panelinde gösterilmesi ve indirimli satışlarda komisyon matrahının nasıl kurulacağı açıklandı. Alanınız bu düzenlemenin kapsamında olmasa bile şeffaflık yaklaşımı iyi bir kontrol listesi sunuyor. Ayrıntılar Ticaret Bakanlığının hizmet bedelleri genelgesi duyurusunda yer alıyor.

205 TL kalan ve 1.000 TL satış yapılan örnekte, satış fiyatına göre pay yüzde 20,5’tir. Fakat 600 TL ürün maliyetine göre bakıldığında başka bir oran çıkar. “Yüzde 30 kâr istiyorum” cümlesi, hangi tabanın kastedildiği söylenmeden eksiktir.

Satış fiyatına göre marj için:

Kâr marjı = Kâr / Satış fiyatı x 100

Maliyete göre artış için:

Maliyet üstü oran = Kâr / Maliyet x 100

Bu iki yaklaşımı kâr marjı hesaplama aracında karşılaştırabilirsiniz. Hedef marja göre etiket fiyatı bulmanız gerekiyorsa satış fiyatı hesaplama aracı daha uygundur.

Yalnız yüzdesel komisyon ve sabit ürün maliyeti bulunan sade bir modelde başabaş fiyatı şöyle düşünebilirsiniz:

Başabaş satış fiyatı = Toplam sabit maliyet / (1 - komisyon oranı)

600 TL maliyet ve yüzde 15 komisyon için sonuç yaklaşık 705,88 TL’dir. Bu fiyatta size kalan 600 TL civarıdır; yani ürün maliyeti ancak karşılanır. Kargo, paketleme ve reklam varsa onları da sabit maliyete eklemeniz gerekir. Satış üzerinden başka yüzdesel kesintiler varsa paydadaki oran toplamı değişir.

Pazaryerindeki bütün kesintileri tek ekranda görmek için pazaryeri kesinti hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Platform raporuyla aracın sonucu uyuşmuyorsa önce oranı değil matrahı kontrol edin. En sık fark, kuponun kimin tarafından karşılandığı veya komisyonun hangi fiyat üzerinden kesildiğidir.

Ciro tek başına işletmenin sağlığını anlatmaz. Ay sonunda ürün grubu bazında şu üç sayıyı izleyin: komisyon öncesi katkı, bütün değişken giderlerden sonra katkı ve iade sonrası net katkı. Sabit giderleri ancak bu aşamadan sonra dağıtın.

Komisyon oranı yükseldiğinde hemen etikete aynı puanı eklemek de doğru olmayabilir. Yüzde 15 komisyonu telafi etmek için fiyatı yüzde 15 artırmak, komisyon yeni yüksek fiyat üzerinden tekrar kesileceği için eski net tutarı tam olarak geri getirmez. Hesabı denklemle kurmak bu yüzden önemlidir.

Son sözleşme, satıcı panelindeki sipariş kırılımı ve muhasebe kaydı sizin gerçek verinizdir. Buradaki örnekler fiyatlama mantığını görünür hale getirir; vergi beyannamesi veya sözleşme yorumu yerine geçmez. Düzenli olarak “satış fiyatı eksi ürün maliyeti” hesabıyla ilerliyorsanız, komisyonu değil gerçek kârı yanlış ölçüyor olabilirsiniz.