Çapraz Kur Nedir? USD/EUR Gibi Kurlar Nasıl Hesaplanır?

Dolar 50 TL, euro 60 TL ise 1 euro kaç dolar eder? Cevabı bulmak için ayrıca bir EUR/USD verisine ihtiyacınız yoktur. İki para biriminin aynı üçüncü para cinsinden değerini kullanarak çapraz kuru hesaplayabilirsiniz.

TCMB Terimler Sözlüğü çapraz kuru, iki yabancı para ile bu paraların genellikle ABD doları olan üçüncü bir para arasındaki paritelerden bulunan dolaylı değişim oranı olarak tanımlıyor.

Türkiye’de günlük kullanımda aynı hesap çoğunlukla TL kurları üzerinden yapılır.

Örneğimizde:

• 1 USD = 50 TL
• 1 EUR = 60 TL

Bir euronun kaç dolar ettiğini bulmak için euro/TL değerini dolar/TL değerine böleriz:

EUR/USD = 60 / 50 = 1,20

Yani 1 euro 1,20 dolar eder.

Bir doların kaç euro ettiğini sorarsak bölme yönü tersine döner:

USD/EUR = 50 / 60 = 0,8333

İki sonuç birbirinin tersidir. 1,20 ile 0,8333’ü çarptığınızda yuvarlama farkı dışında 1’e ulaşırsınız.

Çapraz kur hesaplama aracında farklı para çiftlerini seçerek sonucu doğrudan görebilirsiniz.

Kur yazımında soldaki para “bir birim” olarak düşünülür. EUR/USD ifadesi, “1 EUR kaç USD?” sorusudur. Bu nedenle 1 euronun TL değerini, 1 doların TL değerine bölersiniz.

Formül şu hale gelir:

A/B = A/TL ÷ B/TL

GBP/EUR bulmak istiyorsanız sterlin/TL’yi euro/TL’ye bölün. EUR/GBP arıyorsanız aynı işlemi ters çevirin.

Bu küçük dil kuralı, ezberden daha güvenlidir. Sonuç mantık kontrolünden de geçirilebilir: Örnekte euro TL cinsinden dolardan pahalıysa 1 euronun 1 dolardan fazla etmesini beklersiniz. Sonuç 0,83 çıkıyorsa yönü ters hesaplamışsınızdır.

EUR/USD 1,20 ise:

1.000 EUR × 1,20 = 1.200 USD

Ancak bu teorik orta değer hesabıdır. Banka veya döviz bürosunda euronuzu satıp dolar alırken iki ayrı alış-satış fiyatı devreye girer. Kur dönüşümü doğrudan yapılmıyor, önce euronuz TL’ye çevrilip sonra dolara dönülüyorsa iki makasla karşılaşabilirsiniz.

Gerçek işlem tahmininde yalnız orta kurları değil kurumun euro alış ve dolar satış fiyatlarını kullanmak gerekir:

Alınabilecek USD = Euro tutarı × EUR alış / USD satış

Bu hesap teorik pariteden daha düşük sonuç verebilir. Fark; alış-satış makası, işlem kanalı, piyasa hareketi ve kurumun fiyatlama politikasından doğar.

Alış satış makası aracında kurumun verdiği iki fiyat arasındaki yüzdesel farkı ölçebilirsiniz.

TCMB’nin gösterge kurları belirli bir yöntemle ve belirli saatlerde oluşturulur. Bankanın müşteriye sunduğu anlık alış-satış fiyatı değildir. TCMB’nin kur politikası açıklamasında diğer döviz kurlarının uluslararası piyasalardaki çapraz kurlar kullanılarak hesaplandığı ve orta değerlere iskonto ile prim uygulanarak alış-satış değerlerinin belirlendiği anlatılıyor.

Bankalar ise piyasa koşulu, likidite, saat, risk ve kendi marjlarını dikkate alır. Mesai dışındaki makasın genişlemesi bu yüzden sık görülür. Döviz çevirici size güncel gösterge üzerinden hızlı sonuç verir; gerçek işlem öncesinde bankanızdaki nihai fiyatı kontrol etmelisiniz.

Kurun bir ücretin alım gücüne nasıl yansıdığını asgari ücretin dolar ve euro karşılığı araştırmasında izleyebilirsiniz.

Yurt dışı seyahatinde iki farklı döviz arasında seçim yaparken, yabancı para cinsinden faturayı değerlendirirken, ihracat veya ithalat fiyatlarını karşılaştırırken ve yatırım portföyündeki döviz dağılımını ölçerken çapraz kur kullanılır.

Bir örnek düşünün: Geliriniz euro, ödemeniz sterlin. TL kuru iki tarafta birden değişebilir; fakat sizin gerçek yükünüz EUR/GBP paritesine bağlıdır. Sadece euro/TL’ye bakmak borcunuzu tam açıklamaz.

İlk hata, bölme yönünü ters çevirmektir. İkinci hata, alış kurunu alış kuruyla karşılaştırıp gerçek dönüşümde satış kurunun kullanılacağını gözden kaçırmaktır. Üçüncü hata ise kurun ölçüm saatini yok saymaktır.

Aynı gün içinde dahi fiyat değişebilir. Ekran görüntüsüyle güncel banka teklifini karşılaştırırken tarih, saat ve kur türü aynı olmalıdır. Döviz alış, döviz satış, efektif alış ve efektif satış farklı kavramlardır.

Bir euronun 1,20 ABD doları ettiğini gösterir. Ters parite olan USD/EUR yaklaşık 0,8333 olur.

Hayır. İki paranın aynı üçüncü para cinsinden fiyatı varsa oran bulunabilir. Türkiye’de TL kurları bu amaçla kullanılabilir.

Çünkü matematiksel çapraz kur çoğu zaman orta değerlerden üretilir. Gerçek alım satımda kurumun alış-satış fiyatı ve olası ücretleri geçerlidir.

TCMB Gösterge Niteliğindeki Kurlar sayfasında tarihe göre yayımlanan kurlara ulaşılabilir.

Çapraz kur zor bir finans terimi gibi görünse de özü iki bölme işlemidir. Soruyu “1 soldaki para kaç sağdaki para?” diye okuyun, iki para için aynı tür ve aynı zamana ait fiyatı kullanın, gerçek işlemde alış-satış yönünü ayrıca hesaba katın.