Çapraz Kur Nedir? USD/EUR Gibi Kurlar Nasıl Hesaplanır?

Dolar 50 TL, euro 60 TL. Peki 1 euro kaç dolar eder?

Bunu bulmak için ayrıca bir EUR/USD verisi aramana gerek yok. İki para biriminin aynı üçüncü para (bizde TL) cinsinden değerini kullanıp çapraz kuru kendin çıkarabilirsin.

TCMB Terimler Sözlüğü çapraz kuru, iki yabancı para ile bunların genellikle ABD doları olan üçüncü bir para arasındaki paritelerden bulunan dolaylı oran diye tanımlıyor. Türkiye'de günlük kullanımda aynı hesabı çoğunlukla TL kurları üzerinden yaparız.

Örnekte:

• 1 USD = 50 TL
• 1 EUR = 60 TL

1 euronun kaç dolar ettiğini bulmak için euro/TL'yi dolar/TL'ye böleriz:

EUR/USD = 60 / 50 = 1,20

Yani 1 euro 1,20 dolar eder.

1 doların kaç euro ettiğini sorarsan bölme yönü tersine döner:

USD/EUR = 50 / 60 = 0,8333

İki sonuç birbirinin tersi. 1,20 ile 0,8333'ü çarparsan, yuvarlama farkı dışında 1'e ulaşırsın.

Çapraz kur hesaplama aracında farklı para çiftlerini seçip sonucu doğrudan görebilirsin.

Kur yazımında soldaki para "bir birim" kabul edilir. EUR/USD ifadesi aslında "1 EUR kaç USD?" sorusu. Bu yüzden 1 euronun TL değerini 1 doların TL değerine bölersin.

Formül şu hale gelir:

A/B = A/TL ÷ B/TL

GBP/EUR mü arıyorsun? Sterlin/TL'yi euro/TL'ye böl. EUR/GBP istiyorsan aynı işlemi ters çevir.

Bu küçük dil kuralı ezberden daha güvenli. Sonucu bir de mantıkla süz: örnekte euro TL cinsinden dolardan pahalıysa, 1 euronun 1 dolardan fazla etmesini beklersin. Sonuç 0,83 çıkıyorsa yönü ters hesaplamışsındır.

EUR/USD 1,20 ise:

1.000 EUR × 1,20 = 1.200 USD

Ama dikkat, bu teorik orta değer. Bankada ya da döviz bürosunda euronu satıp dolar alırken iki ayrı alış-satış fiyatı devreye girer. Dönüşüm doğrudan yapılmayıp önce euron TL'ye, sonra dolara çevriliyorsa iki makasla birden karşılaşabilirsin.

Gerçek işlemi tahmin ederken orta kuru değil, kurumun euro alış ve dolar satış fiyatını kullan:

Alınabilecek USD = Euro tutarı × EUR alış / USD satış

Bu, teorik pariteden düşük çıkabilir. Aradaki farkı makas, işlem kanalı, piyasa hareketi ve kurumun fiyatlaması yaratır. Alış satış makası aracında kurumun verdiği iki fiyat arasındaki yüzdeyi ölçebilirsin.

TCMB'nin gösterge kurları belirli bir yöntemle ve belirli saatlerde oluşur. Bankanın sana anlık sunduğu alış-satış fiyatı değildir. TCMB'nin kur politikası açıklamasında diğer kurların uluslararası piyasadaki çapraz kurlardan hesaplandığı, orta değerlere iskonto ve prim uygulanarak alış-satışın belirlendiği anlatılıyor.

Bankalar ise piyasa koşulunu, likiditeyi, saati, riski ve kendi marjını hesaba katar. Mesai dışında makasın açılması bu yüzden sık görülür. Döviz çevirici sana güncel gösterge üzerinden hızlı sonuç verir; ama gerçek işlemden önce bankandaki nihai fiyatı kontrol et.

Kurun bir ücretin alım gücüne nasıl yansıdığını ücret ve alım gücü araştırma dosyasında izleyebilirsin.

Yurt dışı seyahatinde iki döviz arasında seçim yaparken, yabancı para cinsinden bir faturayı değerlendirirken, ihracat-ithalat fiyatını kıyaslarken ve portföyündeki döviz dağılımını ölçerken.

Bir örnek: gelirin euro, ödemen sterlin. TL kuru iki tarafta da oynayabilir; ama senin gerçek yükün EUR/GBP paritesine bağlı. Sadece euro/TL'ye bakmak borcunu tam anlatmaz.

Birincisi, bölme yönünü ters çevirmek. İkincisi, alış kurunu alış kuruyla kıyaslayıp gerçek dönüşümde satış kurunun kullanılacağını atlamak. Üçüncüsü, kurun ölçüm saatini yok saymak.

Aynı gün içinde bile fiyat değişir. Ekran görüntüsüyle güncel banka teklifini karşılaştırırken tarih, saat ve kur türü aynı olmalı. Döviz alış, döviz satış, efektif alış, efektif satış; hepsi farklı kavram.

1 euronun 1,20 dolar ettiğini gösterir. Tersi olan USD/EUR yaklaşık 0,8333 olur.

Hayır. İki paranın aynı üçüncü para cinsinden fiyatı varsa oranı bulursun. Türkiye'de TL kurları bu iş için kullanılabilir.

Çünkü matematiksel çapraz kur çoğu zaman orta değerlerden üretilir. Gerçek alım satımda kurumun alış-satış fiyatı ve olası ücretleri geçerli.

TCMB Gösterge Niteliğindeki Kurlar sayfasında tarihe göre yayımlanan kurlara ulaşabilirsin.

Çapraz kur zor bir terim gibi duruyor ama özü iki bölme işlemi. Soruyu "1 soldaki para kaç sağdaki para?" diye oku, iki para için aynı tür ve aynı zamana ait fiyatı kullan, gerçek işlemde alış-satış yönünü de hesaba kat. Hepsi bu.