Mevduatta Brüt ve Net Getiri: Stopajın Etkisi

Bir banka yüzde 48, diğeri yüzde 47 faiz teklif ettiğinde ilk teklif otomatik olarak daha kazançlı olmayabilir. Hoş geldin faizinin kaç gün geçerli olduğu, hesabın boşta kalan kısmı, vade ve stopaj net sonucu değiştirir. Karşılaştırılması gereken rakam, ilandaki oran değil aynı gün sayısı sonunda hesaba geçecek paradır.

Bu hesabı yaparken oranı yıllık, kazancı ise seçilen vadeye ait olarak okumak gerekir. Otuz iki günlük bir mevduatta yıllık oranı doğrudan ana parayla çarpmak sonucu ciddi biçimde şişirir.

Brüt faiz, vergi kesintisi yapılmadan önce oluşan kazançtır. Basit bir vadeli mevduat yaklaşımında:

Brüt faiz kazancı = Ana para × yıllık faiz oranı × gün / yıl bazındaki gün sayısı

Bankalar ürünün koşuluna göre 365 veya farklı gün bazı kullanabilir. Vade başlangıç ve bitiş tarihi, hafta sonu uygulaması ve hesabın yenilenme biçimi de birkaç günlük fark yaratabilir. Kesin tutar için bankanın ürün bilgi formu ve vade sonu ekranı esas alınmalıdır.

Mevduat faiz hesaplama aracında ana para, oran ve vadeyi girerek yaklaşık brüt ve net sonucu birlikte görebilirsiniz.

Stopaj, faiz gelirinden kaynakta kesilen vergidir. Banka kesintiyi faiz kazancı üzerinden yapar; ana paranın tamamı üzerinden değil.

Net faiz kazancı = Brüt faiz kazancı - stopaj

Mevduat stopaj oranı; paranın türüne, hesabın vadesine ve mevzuatın ilgili tarih aralığındaki düzenlemesine göre değişebilir. Geçici oranlar uzatılabildiği veya değiştirilebildiği için eski bir blog yazısındaki yüzdeyi bugünkü teklife uygulamak güvenli değildir. Güncel oranı bankanın teklif ekranından ve Gelir İdaresi rehberinden kontrol edin.

Stopaj vergisi hesaplama aracı, bankanızın bildirdiği güncel oranı girerek kesintiyi ayrı görmenizi sağlar.

100.000 TL ana para için vade sonunda 4.000 TL brüt faiz oluştuğunu, bu üründe geçerli stopaj oranının da tamamen örnek olarak yüzde 15 olduğunu varsayalım:

• Brüt faiz: 4.000 TL
• Stopaj: 4.000 × yüzde 15 = 600 TL
• Net faiz: 3.400 TL
• Vade sonu toplam: 103.400 TL

Buradaki yüzde 15 güncel oran iddiası değildir; hesap mantığını göstermek için seçilmiştir. Kendi işleminizde ürününüz için geçerli oranı kullanın.

İki bankanın faiz oranını karşılaştırırken şu koşullar aynı olmalıdır:

• Ana para ve vade başlangıç günü
• Vade gün sayısı
• Hoş geldin faizinin geçerlilik süresi
• Faiz işletilmeyen alt veya üst bakiye koşulu
• Stopaj sonrası net kazanç
• Vade bozulursa uygulanacak kural
• Otomatik yenilemede geçerli olacak oran

Bir banka daha yüksek başlık oranı sunarken paranın bir bölümüne faiz işletmeyebilir. Diğer banka biraz düşük oranla daha fazla bakiyeyi değerlendirebilir. Sonuçta karşılaştırılması gereken rakam, aynı gün için hesabınıza geçecek net tutardır.

Nominal olarak para kazanmak satın alma gücünün arttığı anlamına gelmez. Net faiz kazancını aynı dönemdeki fiyat değişimiyle karşılaştırmak gerekir. Vadeli mevduat ve enflasyon karşılaştırması aracı bu ikinci adımı görünür hale getirir.

Faiz oranları vade yenilenirken değişebilir. Bir yıllık plan yaparken bugünkü kısa vadeli oranın bütün yıl aynı kalacağını varsaymak yerine farklı yenileme senaryoları oluşturun.

Doğru mevduat karşılaştırması üç aşamalıdır: önce brüt kazancı bulun, sonra stopajı düşerek net kazanca ulaşın, son olarak net sonucu enflasyon karşısında değerlendirin.

Resmî kaynak: Gelir İdaresi Başkanlığı Geçici 67. Madde rehberi

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevduat koşulları ve vergi oranları değişebilir.