Hane Bütçesinde Konut Payı Ne Kadar Olmalı?

"Kira gelirin yüzde 30'unu geçmesin" cümlesi kolay hatırlanır, ama her hane için aynı sonucu vermez. Çocuksuz, borçsuz ve toplu taşımayla yaşayan biriyle; okul, sağlık ve araç gideri olan bir ailenin kalan bütçesi aynı değildir.

Yüzde 30'u yasak çizgisi değil, konuşmaya başlama noktası olarak görmek daha doğru.

TÜİK Hanehalkı Tüketim Harcaması 2025 sonuçlarında konut ve kira, toplam tüketim harcamasının yüzde 29,3'ünü oluşturdu. Ulaştırma yüzde 20,5, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 17,3 pay aldı.

Bu oran gelirin değil, yapılan tüketim harcamasının dağılımıdır. Ayrıca Türkiye ortalamasıdır. TÜİK'in 2025 bülteni, en düşük gelir grubunda konut payının yüzde 38,7'ye çıktığını, en yüksek gelir grubunda yüzde 25,7 olduğunu gösteriyor.

Ortalama rakamı kişisel hedef sanmak bu yüzden yanıltıcıdır.

Aylık konut giderine kira veya kredi taksidini, aidatı ve düzenli konutla ilgili zorunlu ödemeleri ekle. Elektrik ve doğalgazı ayrı izlemek isteyebilirsin; önemli olan aylar arasında aynı yöntemi kullanmak.

Sonra bu tutarı hanenin düzenli net gelirine böl:

Konut yükü = Aylık konut gideri / Aylık net hane geliri

Net gelir 70.000 TL, kira ve aidat toplamı 24.500 TL ise oran yüzde 35'tir. Bu rakam tek başına taşın demiyor. Geriye kalan 45.500 TL'nin gıda, ulaşım, borç ve birikime yetip yetmediğini soruyor.

Kira maaş oranı aracı hızlı oranı, hane giderleri aracı bütün bütçeyi gösterir.

Gelirin tek kişiye bağlıysa, iş güvencesi zayıfsa veya kira yenileme dönemi yaklaşıyorsa yüksek konut payı daha kırılgandır. Değişken faizli kredi, yüksek aidat ya da sık bakım gerektiren ev de görünen tutarı büyütebilir.

Acil durum fonunun olmaması riski artırır. Üç aylık zorunlu gider hedefinde yalnızca kirayı değil gıda, ulaşım ve sağlık ihtiyacını da hesaba kat. Acil durum fonu hesaplama aracı bu tabanı kurmaya yardımcı olur.

Merkezden uzakta daha düşük kira, işe gidiş geliş masrafı ve zaman kaybıyla dengelenebilir. Enerji verimsiz bir evin kış faturası, düşük kira avantajının bir bölümünü götürebilir. Depozito ve taşınma maliyeti de sık ev değiştirmeyi pahalılaştırır.

İki konutu karşılaştırırken kira, aidat, ulaşım, tahmini enerji, taşınma ve sözleşme başlangıç giderini 12 aya yay. Yalnızca ilan başlığındaki rakama bakma.

Konut giderini azaltmak taşınmak dışında ev arkadaşı, daha uzun ulaşım mesafesi veya farklı sözleşme koşulu gibi seçenekler içerebilir. Geliri artırmak ise daha uzun vadeli olabilir. Her çözümün parasal olmayan bedeli vardır.

Önce üç senaryo yaz: mevcut ev, daha ucuz ev ve aynı evde gider paylaşımı. Her birinde aylık kalan para ile ilk geçiş maliyetini karşılaştır. Küçük görünen taşınma gideri, aylık tasarrufun geri dönüşünü bir yıla uzatabilir.

Konut payı, tek başına başarı veya başarısızlık puanı değildir. Asıl soru, konut ödemesinden sonra temel ihtiyaçlar, borç ödemesi ve makul bir güvenlik payı kalıp kalmadığıdır. Oranı Türkiye ortalamasıyla kıyasla, fakat kararı kendi hanenin nakit akışıyla ver.