Aylık Bütçe Nasıl Yapılır? Adım Adım Rehber

Maaş yatıyor, daha ay ortasına gelmeden hesap boşalıyor. Nereye gitti, tam olarak bilmiyorsun bile.

Bunun iradeyle, disiplinle bir alakası yok. Asıl eksik olan şey, paranın nereye aktığını gösteren bir sistem.

Ve şunu baştan söyleyeyim: bütçe seni kısıtlamaz, tam tersine rahatlatır. Neye ne kadar harcadığını bir kez görünce, gereksizleri kesmek de sevdiğin şeye para ayırmak da kolaylaşıyor.

Net gelirini yaz; yani eline geçeni. Birden fazla gelirin varsa hepsini ekle:

• Maaş (net)
• Serbest çalışma geliri
• Kira geliri
• Diğer düzenli gelirler

Toplam net gelir, bu tablonun başlangıç noktası.

Her ay değişmeden ödediklerin:

• Kira
• Faturalar (elektrik, su, doğal gaz, internet)
• Kredi taksitleri
• Sigorta primleri
• Abonelikler

Son 3 ayın banka ekstresini aç ve harcamalarını kategorilere ayır:

• Market ve gıda
• Ulaşım (yakıt, toplu taşıma)
• Dışarıda yeme-içme
• Giyim
• Eğlence
• Sağlık

Burada çoğu insan biraz şaşırır; "ben bu kadar mı dışarıda yemişim" dedirten kalem hep çıkar.

Bütçenin en bilinen yöntemi üç dilime dayanır:

• %50: ihtiyaçlar (kira, faturalar, market)
• %30: istekler (eğlence, restoran, tatil)
• %20: birikim ve borç ödeme

Türkiye'de yüksek kira yüzünden bu oran her zaman tutmayabilir. Kendine göre uyarla; önemli olan bir oran belirleyip ona sadık kalmak. Mükemmel oran değil, sürdürebildiğin oran işe yarar.

Kira/maaş oranı bütçedeki konut baskısını hızlıca gösterir. Yüzde 30 sık kullanılan bir referanstır, ancak tek başına "sağlıklı bütçe" sınırı değildir. Ulaşım, çocuk bakımı, borç, şehir ve hane büyüklüğü aynı oranda iki haneyi farklı etkileyebilir.

Kira/Maaş Oranı Hesaplama aracıyla kendi oranına bak.

Her kategori için bir "zarf" aç, fiziksel ya da dijital. O zarftaki para bitince o ay o kategoride harcama durur. Basit ama şaşırtıcı derecede etkili.

Plansız bir şey almak üzereysen 24 saat bekle. İsteğin çoğu zaman kendiliğinden geçiyor, ertesi gün "iyi ki almamışım" diyorsun.

Maaş yattığında birikim payını otomatik olarak ayrı hesaba aktar. "Kalanı biriktiririm" pratikte çalışmıyor; önce ayır, kalanıyla geçin.

• Aylık Bütçe Hesaplama: gelir ve gideri dengele
• Maaştan Ne Kadar Kalır?: net kalanı gör
• Harcama Limiti Hesaplama: kategori kategori limit koy

İlk ay kusursuz olmak zorunda değilsin. Önemli olan başlamak ve her ay biraz daha iyileştirmek. Çünkü sen paranı kontrol etmezsen, para seni kontrol etmeye başlar.