Türkiye’de Gıda İsrafı Profili 2025: En Çok Ne Çöpe Gidiyor?
Hane kayıtlarındaki gıda israfının ürün gruplarına dağılımını TÜİK 2025 sonuçlarıyla ve ölçüm sınırlarıyla inceleyin.
Ana bulgu
Hanelerin kaydettiği gıda israfının yüzde 39,7’si meyve ve sebze, yüzde 32,5’i ekmek, yüzde 15,1’i süt ve süt ürünlerinden oluştu. İlk iki grup toplamın yüzde 72,2’sine ulaştı.
Çalışmanın veri görünümü
Meyve ve sebze
Ekmek
Süt ve süt ürünleri
İlk iki grubun payı
Veriden çıkan sonuçlar
Tazelik riski ilk sırada
Meyve ve sebzenin yüzde 39,7’lik payı, planlama ve saklama süresinin önemini gösterir. Bu oran satın alınan meyve sebzenin yüzde 39,7’sinin atıldığı anlamına gelmez.
Ekmek tek başına üçte bire yakın
Gıda israfı kaydında ekmeğin payı yüzde 32,5’tir. Satın alma sıklığı ve tüketim tahmini bu grupta doğrudan uygulanabilir alanlardır.
Parasal değer ayrıca ölçülmeli
Ağırlık veya pay yüksekliği, en büyük TL kaybını otomatik göstermeyebilir. Ürünlerin birim fiyatları farklıdır.
İlk iki grup neden öne çıkıyor?
Meyve ve sebze kısa raf ömrü, ekmek ise sık satın alınması nedeniyle ev içi planlama hatasına açıktır. İkisi birlikte kaydedilen israfın yüzde 72,2’sini oluşturur.
Bu dağılım, tasarruf çabasının önce en sık bozulan ve tekrar alınan ürünlerde denenebileceğini gösterir. Sonuç bütün hanelerde aynı değildir.
Oranın doğru anlamı
Yüzde 39,7, toplam kaydedilmiş gıda israfı içindeki meyve sebze payıdır. Satın alınan meyve sebzenin ne kadarının atıldığını hesaplamak için satın alma miktarı gerekir.
Aynı nedenle oranlardan ülke toplam tonajı veya TL kaybı çıkarılamaz. Araştırma dağılımı gösterir, toplam hacmi değil.
Ev bütçesine çevirme
Bir ay boyunca çöpe giden ürünü yaklaşık miktar ve alış fiyatıyla kaydet. Market harcamasıyla aynı kategoriye yazmak yerine “israf” etiketi aç.
Dört hafta sonunda en büyük TL kaybıyla en büyük miktar kaybını ayrı gör. Ucuz ama çok atılan ürünle pahalı ve az atılan ürün için çözüm farklı olabilir.
Küçük deneyler
Alışverişten önce evdeki stok fotoğrafını çekmek, üç günlük yemek planı kurmak ve ekmeği porsiyonlayarak dondurmak ölçülebilir denemelerdir.
Amaç sıfır atık iddiası değil, önceki aya göre azalma olmalıdır. Tarih, misafir ve mevsim etkisini not etmek karşılaştırmayı dürüst tutar.
Yöntem
TÜİK Hanehalkı Bütçe Araştırması kapsamındaki bir aylık hane kayıtlarında raporlanan gıda israfı dağılımı kullanıldı. Ürün grubu yüzdeleri toplandı; parasal kayıp veya ülke toplam tonajı bu veriden türetilmedi.
Nasıl okunmalı?
Veriler hanelerin kayıt ve beyanına dayanır; fark edilmeyen veya kaydedilmeyen atık bulunabilir. Yüzdeler gıda israfının ürün gruplarına dağılımıdır, satın alınan her ürünün ne kadarının çöpe gittiğini göstermez.
Sık sorulan sorular
En çok hangi gıda grubu israf edildi?
Kaydedilen israf içinde meyve ve sebze yüzde 39,7 ile ilk sıradadır.
Ekmeğin payı kaç?
TÜİK 2025 sonuçlarında ekmeğin gıda israfı içindeki payı yüzde 32,5’tir.
Bu sonuç ülke toplam tonajını veriyor mu?
Hayır. Ürün gruplarının kaydedilen israf içindeki dağılımını gösterir.
Meyve sebzenin yüzde 39,7’si mi çöpe gidiyor?
Hayır. Yüzde, toplam kaydedilmiş gıda israfı içindeki paydır; satın alınan miktarın kayıp oranı değildir.
Kaynaklar
Basın ve kaynak paketi
Çalışmayı doğru bağlamla paylaşın
Atıf metni, veri kaydı, kısa basın notu ve Eşittir’in özgün sosyal medya grafiği indirilebilir. Eşittir içeriği ile üçüncü taraf kaynaklar için ilgili kullanım koşulları ayrı ayrı geçerlidir.
