Türkiye Hane Bütçesi 2025: Her 100 Lira Nereye Gitti?
TÜİK 2025 tüketim verisinde konut, ulaşım ve gıdanın hane bütçesindeki payını yöntem ve sınırlamalarıyla inceleyin.
Ana bulgu
Türkiye genelinde her 100 liralık tüketim harcamasının 29,3 lirası konut ve kiraya, 20,5 lirası ulaştırmaya, 17,3 lirası gıdaya gitti. İlk üç grup toplam harcamanın yüzde 67,1’ini oluşturdu.
Çalışmanın veri görünümü
Konut ve kira
En büyük harcama grubu
Ulaştırma
İkinci büyük grup
Gıda
Gıda ve alkolsüz içecekler
İlk üç grubun toplamı
Toplam tüketim harcaması içindeki pay
Veriden çıkan sonuçlar
Barınma tek başına bütçenin üçte birine yakın
Konut ve kira yüzde 29,3 ile en büyük gruptur. Bu oran harcama payıdır; her hanenin gelirinin aynı bölümünü ayırdığı anlamına gelmez.
Ulaşım gıdanın önünde
Ulaştırmanın yüzde 20,5’lik payı, araç sahipliği ve hareketliliğin hane bütçesindeki ağırlığını gösterir. Harcama her hanede aynı biçimde oluşmaz.
Küçük kalemler de bütçenin parçası
Sigorta ve finansal hizmetler yüzde 0,8, eğitim yüzde 1,8, sağlık yüzde 2,2 pay aldı. Düşük ulusal pay, belirli bir hanede bu giderlerin önemsiz olduğu anlamına gelmez.
Harcama sepetinin merkezi
2025 sonuçlarında konut, ulaştırma ve gıda açık ara en büyük üç gruptur. Birlikte toplam tüketimin üçte ikisinden fazlasını oluştururlar.
Bu yoğunlaşma, kira veya yakıt gibi tek bir büyük kalemdeki fiyat değişiminin hane bütçesinde neden hızla hissedildiğini açıklamaya yardımcı olur. Yine de ulusal oran kişisel sepet yerine geçmez.
Oran gelir oranı değildir
Araştırma, hanelerin yaptığı tüketim harcamalarının dağılımını ölçer. Tasarruf edilen, yatırım yapılan veya borç anaparası olarak ödenen her tutar aynı biçimde tüketim harcamasına girmez.
Bu nedenle yüzde 29,3 değerini doğrudan “gelirin yüzde 29,3’ü konuta gidiyor” diye okumak doğru olmaz. Kendi gelir oranı için konut giderini net hane gelirine ayrıca bölmek gerekir.
Veri nasıl toplandı?
TÜİK çalışması tabakalı iki aşamalı küme örneklemesi, hane görüşmeleri ve harcama kayıtlarından yararlanır. Sık yapılmayan dayanıklı tüketim harcamaları yıllık döneme taşınır.
Bu yöntem ülke ölçeğinde karşılaştırılabilir bir fotoğraf üretir. Ancak tek bir ayın banka ekstresiyle aynı kapsamda değildir; kavramların eşleştirilmesi gerekir.
Kendi bütçene nasıl uygularsın?
Son üç aylık hareketini konut, gıda, ulaşım ve diğer başlıklarla ayır. Kendi yüzdelerini Türkiye ortalamasıyla yan yana koy, fakat farkı başarısızlık olarak etiketleme.
Şehir, çocuk sayısı, ev sahipliği ve çalışma biçimi farkı açıklıyorsa bütçen sadece farklıdır. Açıklanamayan hızlı artışlar ise ayrıntılı inceleme için işaret olabilir.
Yöntem
TÜİK Hanehalkı Bütçe Araştırması 2025 sonuçlarındaki harcama türü payları kullanıldı. Yüzdeler hanelerin tüketim harcamaları içindeki dağılımı gösterir; gelir payı veya belirli bir hanenin zorunlu gider hedefi olarak yorumlanmadı.
Nasıl okunmalı?
Araştırma örneklem ve yıllıklandırma yöntemine dayanır. Türkiye ortalaması şehir, gelir, hane büyüklüğü ve ev sahipliği farklarını gizleyebilir; yüzde paylar hanelerin harcadığı mutlak TL tutarını göstermez.
Sık sorulan sorular
Haneler en çok neye harcadı?
2025’te en büyük pay yüzde 29,3 ile konut ve kiraya aittir. Ulaştırma yüzde 20,5, gıda yüzde 17,3 ile izledi.
Bu oranlar gelirin yüzdesi mi?
Hayır. Oranlar toplam tüketim harcamasının gruplara dağılımını gösterir; hane gelirinin dağılımı değildir.
Sağlık harcamasının payı kaç?
TÜİK 2025 sonucunda sağlık grubunun toplam tüketim harcamasındaki payı yüzde 2,2’dir.
Kendi bütçemi bu tabloya uydurmalı mıyım?
Hayır. Tablo karşılaştırma noktasıdır. Kişisel hedef şehir, gelir, hane büyüklüğü, borç ve ihtiyaçlara göre kurulmalıdır.
Kaynaklar
Basın ve kaynak paketi
Çalışmayı doğru bağlamla paylaşın
Atıf metni, veri kaydı, kısa basın notu ve Eşittir’in özgün sosyal medya grafiği indirilebilir. Eşittir içeriği ile üçüncü taraf kaynaklar için ilgili kullanım koşulları ayrı ayrı geçerlidir.
