Gelir Gruplarına Göre Harcama Farkı 2025: İki Ayrı Bütçe
En düşük ve en yüksek gelirli yüzde 20’nin konut, gıda ve ulaşım paylarını TÜİK 2025 verisiyle karşılaştırın.
Ana bulgu
En düşük gelirli yüzde 20’de konut ve gıdanın toplam payı yüzde 67,9’a ulaştı. En yüksek gelirli yüzde 20’de aynı iki grubun payı yüzde 38,1’de kalırken ulaştırma payı yüzde 25 oldu.
Çalışmanın veri görünümü
Düşük gelir grubunda konut
Düşük gelir grubunda gıda
Yüksek gelir grubunda ulaştırma
Konut payı farkı
En düşük ve en yüksek gelir grubu
Veriden çıkan sonuçlar
Temel ihtiyaçların bütçe baskısı eşit değil
En düşük gelir grubunda konut ve gıda birlikte her 100 liralık tüketimin yaklaşık 68 lirasını alıyor. Esnek harcama alanı bu nedenle daralıyor.
Ulaşım payı gelirle birlikte büyüyor
Ulaştırma payı en düşük grupta yüzde 8,6, en yüksek grupta yüzde 25’tir. Araç sahipliği ve seyahat biçimi farkın olası bileşenleridir.
Aynı fiyat artışı farklı hissedilir
Gıda ağırlığı yüzde 29,2 olan sepet, gıda fiyatındaki değişime yüzde 12,4 ağırlıklı sepetten daha duyarlıdır. Kişisel enflasyon farkının bir nedeni budur.
İki grubun bütçe çekirdeği
En düşük gelir grubunda konut yüzde 38,7, gıda yüzde 29,2 pay alır. Toplam yüzde 67,9, bütçenin büyük kısmının iki temel ihtiyaçta toplandığını gösterir.
En yüksek gelir grubunda konut yüzde 25,7 ve gıda yüzde 12,4’tür. Bu grup için kalan harcama alanı daha geniştir; fakat mutlak TL tutarı tablodan okunamaz.
Ulaştırmadaki ters yön
Ulaştırma en düşük gelir grubunda yüzde 8,6 iken en yüksek grupta yüzde 25’tir. Bu fark yalnızca yakıt değil araç alımı, bakım ve farklı hareketlilik kalıplarını da içerebilir.
Yüksek pay, ulaşımın mutlaka verimsiz olduğu anlamına gelmez. İş, eğitim ve yaşam düzeni ulaşım giderinin biçimini belirler.
Bütçe tavsiyesine etkisi
Sabit yüzdeyle tasarruf önerileri, zorunlu gideri yüksek grupta uygulanamaz hâle gelebilir. Önce gider yapısının gerçek sınırı görülmelidir.
Düşük gelirli hanede küçük bir kira veya gıda artışı esnek kalemlerin tamamını tüketebilir. Dayanıklılık ölçüsü, yalnızca harcama tutarı değil değiştirilebilir paydır.
Kişisel sepeti kurmak
Banka hareketlerini üç ay boyunca aynı kategorilerle sınıflandır. Her grubun toplam gider içindeki payını hesapla ve değişimi ay ay izle.
Ulusal gelir dilimiyle benzer çıkmayan sonuç hata değildir. Asıl değer, kendi sepetindeki hızlı değişimin hangi kalemden geldiğini görebilmektir.
Yöntem
TÜİK 2025 tüketim harcaması sonuçlarındaki sıralı yüzde 20’lik gelir grupları karşılaştırıldı. Konut, gıda ve ulaştırma payları arasındaki puan farkları hesaplandı; mutlak harcama tutarı veya kişisel yoksulluk sınırı üretilmedi.
Nasıl okunmalı?
Gelir dilimleri geniş hane kümeleridir ve grup içindeki farklılıkları göstermez. Harcama payının yüksek olması mutlak TL harcamasının diğer gruptan yüksek olduğu anlamına gelmez; pay ve tutar ayrı kavramlardır.
Sık sorulan sorular
Düşük gelir grubunda en büyük gider ne?
Konut ve kira yüzde 38,7 ile en büyük gruptur; gıda yüzde 29,2 ile ikinci sıradadır.
Yüksek gelir grubunda ulaşım payı kaç?
2025 sonuçlarında en yüksek gelirli yüzde 20’nin ulaştırma payı yüzde 25’tir.
Payı yüksek olan grup daha çok TL mi harcıyor?
Zorunlu değil. Pay toplam harcama içindeki oranı gösterir; mutlak tutar için ayrıca TL verisi gerekir.
Gelir grubu kişisel enflasyonu etkiler mi?
Harcama ağırlıkları gelir grupları arasında değiştiği için aynı fiyat hareketi farklı bütçelerde farklı etki yaratabilir.
Kaynaklar
Basın ve kaynak paketi
Çalışmayı doğru bağlamla paylaşın
Atıf metni, veri kaydı, kısa basın notu ve Eşittir’in özgün sosyal medya grafiği indirilebilir. Eşittir içeriği ile üçüncü taraf kaynaklar için ilgili kullanım koşulları ayrı ayrı geçerlidir.
