Dengeli Portföyün Reel Getirisi 2013-2026: Çeşitlendirme İşe Yaradı mı?
Tek bir varlığa yüklenmek yerine altın, döviz, borsa ve nakit karışımından oluşan dengeli bir portföyün 2013-2026 reel getirisini hesaplayan açık veri araştırması. Çeşitlendirme en yükseği kaçırmak mı, yoksa akıllı bir denge mi?
Ana bulgu
Tamamını tek varlığa yatırmak yerine dağıtan dengeli bir portföy (örneğin yüzde 40 altın, yüzde 30 döviz, yüzde 20 borsa, yüzde 10 TL nakit), 2013-2026 arasında enflasyondan arındırılmış olarak yaklaşık 2,3 katına çıktı. Bu, saf altının 4,3 katının gerisinde; ama dolar (1,2 kat), borsa (1,3 kat) ve özellikle nakitin çok önünde. Üstelik tek varlığa göre çok daha az dalgalanmayla. Çeşitlendirmenin özü budur: en yükseği yakalamak değil, iyi bir ortalamayı düşük riskle almak.
Çalışmanın veri görünümü
Saf altın
En yüksek reel getiri, en yüksek tek varlık riski
Dengeli portföy
%40 altın, %30 döviz, %20 borsa, %10 nakit
Saf dolar
Tek başına döviz
Saf TL nakit
Yastık altı: reel -%94
Veriden çıkan sonuçlar
Dengeli portföy reel 2,3 kat
Yüzde 40 altın, yüzde 30 döviz, yüzde 20 borsa ve yüzde 10 nakitten oluşan örnek bir portföy, 2013-2026’da reel olarak yaklaşık 2,3 katına çıktı. Enflasyonu açık farkla geçti.
Altının gerisinde ama çok daha güvenli
Saf altın 4,3 katla önde; ama tüm parayı altına yatırmak, altının sert düştüğü dönemlerde ağır risk demek. Dengeli portföy daha düşük getiriyi çok daha az dalgalanmayla aldı.
Amaç en yükseği değil, iyi ortalamayı almak
Çeşitlendirme geçmişin kazananını bilip ona yüklenmek değildir; çünkü geleceğin kazananı bilinmez. Farklı varlıkları bir arada tutmak, hangisi kazanırsa kazansın makul bir sonuç almanı sağlar.
Neden tek varlığa yüklenmek riskli?
Geçmişe bakıp "en çok altın kazandırmış, keşke hepsini altına koysaydım" demek kolay. Ama bu, geleceği bildiğini varsaymak olur. 2013’te hiç kimse hangi varlığın 13 yıl sonra önde olacağını bilmiyordu. Altın bu pencerede kazandı; bir sonraki pencerede borsa, döviz ya da bambaşka bir şey kazanabilir.
Tüm parayı tek bir varlığa bağlamak, o varlık kaybettiğinde kaçacak yer bırakmaz. Altın da dönem içinde sert düştü, borsa çakıldı, döviz geri çekildi. Çeşitlendirme, "hangisi kazanır bilmiyorum, o yüzden hepsinden biraz tutuyorum" demenin akıllı halidir. Kayıpları yumuşatır, uykunu kaçırmaz.
Örnek dengeli portföy ve reel sonucu
Temsilî bir dengeli portföy düşünelim: yüzde 40 altın, yüzde 30 döviz (dolar ve euro), yüzde 20 borsa (BIST 100) ve yüzde 10 TL nakit. Her varlığın 2013-2026 reel getirisini ağırlığıyla çarpıp topladığımızda, portföyün reel getirisi yaklaşık 2,3 kata ulaşıyor.
Somut örnekle: 2013’te bu dağılımla yatırılan 100.000 TL, bugün 2013’ün parasıyla yaklaşık 233.000 liralık alım gücüne, bugünün parasıyla ise milyonlarca liraya denk gelirdi. Saf altının 4,3 katının gerisinde ama dolarken (1,2), borsanın (1,3) ve nakitin (0,06) çok önünde. Denge, uçları törpüleyip sağlam bir orta yol veriyor.
Altın kazandı diye hepsi altına mı?
Bu çalışmanın en kolay yanlış okunması şu: "madem altın en çok kazandırdı, dengeli portföy zaman kaybı." Oysa 2,3 kat ile 4,3 kat arasındaki fark, aslında alınan riskin bedeli. Saf altın portföyü, altının yüzde 20-30 düştüğü dönemlerde sahibini çok daha fazla sarsardı; çoğu kişi o düşüşlerde paniğe kapılıp satar ve o 4,3 katı hiç göremezdi.
Dengeli portföyün gizli avantajı da burada: daha az dalgalandığı için sahibini panikle satmaktan korur. Kağıt üstünde biraz daha az getiri, gerçek hayatta çok daha yüksek "plana sadık kalabilme" ihtimali demek. En iyi portföy, en yüksek getiren değil; senin sonuna kadar taşıyabildiğin portföydür.
Risk profiline göre üç portföy
Tek bir doğru dağılım yok; risk toleransına ve vadene göre değişir. Daha temkinli biri nakit ve dövize daha çok yer verip getiriyi düşürür ama dalgalanmayı azaltır. Daha agresif biri altın ve borsa ağırlığını artırıp getiri potansiyelini yükseltir, karşılığında daha sert iniş çıkışları kabul eder.
Önemli olan dağılımı bilinçli seçmek ve ona sadık kalmak. Piyasa her oynadığında portföyü baştan kurmak, çoğu zaman yüksekten alıp düşükten satmakla sonuçlanır. Bir kez makul bir dağılım belirleyip yılda bir gözden geçirmek, sürekli tahmin yapmaya çalışmaktan daha sağlıklıdır.
Yeniden dengeleme: portföyü ayakta tutan alışkanlık
Zaman içinde bir varlık çok kazanınca portföydeki payı şişer; başta yüzde 40 olan altın, yükselince yüzde 60 olabilir. Bu, farkında olmadan riskin artması demek. Yeniden dengeleme, yılda bir kez portföyü hedef ağırlıklara döndürmektir: kazanandan biraz satıp geride kalandan alırsın.
Bu disiplin, "yüksekten sat, düşükten al" ilkesini sen düşünmeden otomatik uygular ve portföyün risk seviyesini kontrol altında tutar. Bu çalışmada dengeleme yapılmadığı varsayıldı; düzenli dengeleyen bir yatırımcının sonucu, dönemin seyrine göre biraz farklı olurdu. Yine de fikir aynı kalıyor: dağıt, sadık kal, ara sıra düzelt.
Yöntem
Her varlığın Aralık 2013-Haziran 2026 reel getirisi (altın 4,31; dolar 1,23; euro 1,05; BIST 100 1,27; TL nakit 0,055 kat) esas alındı ve örnek portföy ağırlıklarıyla çarpılarak portföyün ağırlıklı reel getirisi hesaplandı. Reel getiriler, nominal getirilerin dönemin TÜFE katsayısına bölünmesiyle bulunmuştu.
Nasıl okunmalı?
Örnek ağırlıklar temsilîdir; herkese uygun tek bir dağılım yoktur. Portföyün dönem içinde yeniden dengelenmediği varsayıldı; düzenli dengeleme sonucu değiştirir. İşlem maliyeti, makas, fon gideri ve vergi dahil değildir. Geçmiş getiri geleceği garanti etmez; bu pencerede altın çok güçlüydü, başka bir dönem farklı sonuç verir.
Sık sorulan sorular
Dengeli portföy altından az mı kazandırdı?
Bu pencerede evet; saf altın 4,3 kat, dengeli portföy yaklaşık 2,3 kat. Ama dengeli portföy bunu çok daha az dalgalanmayla aldı ve dolar, borsa ile nakitin önünde bitirdi.
İdeal portföy dağılımı nedir?
Herkese uyan tek bir dağılım yoktur. Risk toleransın, vaden ve hedeflerin belirler. Buradaki yüzde 40/30/20/10 yalnızca temsilî bir örnektir.
Çeşitlendirme riski sıfırlar mı?
Hayır, azaltır. Sistemik krizlerde tüm varlıklar birlikte düşebilir. Çeşitlendirme, tek bir varlığın çökmesinin tüm portföyü yıkmasını engeller.
Bu hesap işlem maliyetini içeriyor mu?
Hayır. Makas, komisyon, fon gideri ve vergi dahil değildir; ayrıca portföyün dönem içinde yeniden dengelenmediği varsayılmıştır.
Kaynaklar
Basın ve kaynak paketi
Çalışmayı doğru bağlamla paylaşın
Atıf metni, veri kaydı, kısa basın notu ve Eşittir’in özgün sosyal medya grafiği indirilebilir. Eşittir içeriği ile üçüncü taraf kaynaklar için ilgili kullanım koşulları ayrı ayrı geçerlidir.
