Asgari Ücretle Hane Bütçesi: Konut, Ulaşım ve Gıda Payı 2026

Aylık gider konuşulurken çoğu zaman yalnız kira ve market fişi akla geliyor. Oysa ulaşım, faturalar, sağlık, iletişim ve borç ödemeleri aynı gelirden çıkıyor. TÜİK’in 2025 araştırması, Türkiye genelinde tüketim harcamasının en büyük üç bölümünü konut, ulaştırma ve gıda olarak sıralıyor. Bu çalışma o yüzde dağılımını tek bir maaş büyüklüğü üzerinde görünür kılıyor.

Sonuç bir “ideal bütçe” tablosu değil. 8.226 TL konut payı, Türkiye’de bu tutara ev kiralanabildiğini söylemiyor. Yalnızca yüzde 29,3’ün 28.075,50 TL üzerindeki matematiksel karşılığını gösteriyor. Gerçek kiranız 18.000 TL ise kişisel tablonuz ortalama paydan tamamen ayrılır.

Konut gideri kolay değiştirilemeyen bir kalem. Market harcaması haftadan haftaya ayarlanabilirken kira sözleşmesi aylar boyunca aynı yükü taşır. Gelir tek asgari ücretten oluşuyor ve kira 15.000 TL ise, ücretin yaklaşık yüzde 53’ü daha faturalar gelmeden konuta ayrılmış olur.

Bu nedenle bütçe kurarken önce sabit giderleri yazmak daha gerçekçidir. Kira veya kredi taksiti, aidat, elektrik, doğal gaz, internet ve ulaşım kartı ayrı satırlarda görünmeli. “Konut” başlığına yalnız kirayı yazmak, evde yaşamanın gerçek aylık maliyetini küçültür.

TÜİK sınıflandırmasındaki ulaştırma yalnız otobüs bileti değildir. Motorlu taşıt alımı, yakıt, bakım ve yolcu taşımacılığı gibi kalemleri kapsar. Araç satın alınan bir ayın yıllık ortalamaya taşınması, yüksek gelir grubunda ulaştırma payını büyütebilir. Bu yüzden yüzde 20,5’i herkesin akaryakıt bütçesi gibi okumak yanlış olur.

Kendi bütçenizde aylık abonmanla işe giden bir kişiyle iki otomobilli bir ailenin ulaşım gideri aynı görünmemelidir. Yıllık sigorta, bakım ve MTV gibi ödemeleri on iki aya bölüp aylık tabloya eklemek sürprizi azaltır.

Önce son üç aylık banka hareketlerini ve nakit harcamaları çıkarın. Yıllık ödemeleri aylıklaştırın. Sonra toplam gideri net gelire bölün. TÜİK paylarını ancak bundan sonra bir karşılaştırma cetveli olarak kullanın. Kişisel konut payınız yüzde 55 ise yüzde 29,3’e zorla inmeye çalışmak yerine, farkın kira, gelir veya hane yapısından hangisinden geldiğini anlamaya çalışın.

Bütçenin amacı kusursuz yüzde dağılımı yakalamak değil, ay bitmeden açığın nereden geleceğini bilmektir. Hane giderleri aracı bu nedenle tutarları hazır ortalamadan almak yerine kullanıcıya bırakarak hesaplar.